Tussen vroeger en nu: Surya & Dopaganda brengen oud goud tot leven met het album “Drijfzand”

Het is altijd mooi als in een oude doos of in een vergeten la van een kast verses of soms zelfs hele tracks blijken te liggen die een bepaalde periode binnen een mensenleven of binnen hiphop vertegenwoordigen. Neem het recente album van Big L. Wat dat betreft is er een brug te slaan naar afgelopen vrijdag 7 november. Toen dropte het album “Drijfzand” van Surya (’t Gilde) en Dopaganda (Escalatieteam). Zeker niet postuum, want beide heren zijn springlevend, maar het album staat wel voor een verhaal in de Nederlandstalige hiphopscene én in de levens van deze gasten dat wat verteld moet worden.

Drijfzand telt elf tracks, allemaal geproduceerd door Dopaganda. Die kennen we zoals gezegd nog als lid van Escalatieteam uit Amsterdam. Deze set tracks zagen tussen 2009 en 2012 het levenslicht en vangt de zoektocht van een jonge rapper die snakt naar erkenning en voortuitgang. Inmiddels is Surya volwassen en is hij wetenschapper bij een grote universiteit. Maar de tracks vertellen het verhaal van een jonge artiest die alles geeft voor hiphop, of hij er nu van kan leven of niet.

Zo is er de eerste track “Vroeger en Nu” een track waarin Surya terugblikt op de periode waarin dit album gemaakt is. Met een mooie hook. “Ik zie elke plaat als mijn nieuwe debuut, het verschil tussen vroeger en nu. Ik ben klaar met opscheppen proef het nieuwe menu het verschil tussen vroeger en nu.” En dat is meteen het bijzondere aan dit album, want oude tracks zijn geactualiseerd met nieuwe verses om het een verhaal te maken.

De tweede track “Ohhh” gaat over de worsteling van muziekmakers die hun passie in hun muziek steken, maar er net niet of net wel van kunnen leven. “Oh, je vindt mijn shit wel dope maar mensen kopen het niet. Dus je bent bang dat het niet loopt bij het grote publiek? Waarom knik je dan je hoofd op die beat? Over smaak valt niet te twisten, dit is dope muziek!”

De beat is rauw op een bed van blaasinstrumenten en grappig is een oud interviewfragment aan het einde van de track. Daarin wordt aan Surya voorgelegd hoe zijn battlerapvoorgangers Tim Beumers en Klopdokter reageerden toen werd voorgesteld tegenover hem in de ring te gaan staan voor een battle. Ik zal de reactie niet verklappen, maar je merkt dat hij een tegenstander was om rekening mee te houden.

“Donkere kant” gaat, zoals de titel al verklapt, over de donkere kant van Surya. Track doet qua tekst een beetje denken aan Eminem in zijn hoogtijdagen waarin hij rapt dat Dre in zijn kelder opgesloten zit. “Ik heb een hekel aan leuk en lief en beuk, beuk, beuk tot ik breuken zie. Ik verheug me niet, nee ik ben iedereen beu en fok Dopa, ik verneuk zijn beat.” Mooi hoe de eu-klank zo achter elkaar gezet wordt en hoe hij zijn muzikale partner grappig provoceert. Zijn donkere kant. Aardige track is dit.

“Recht Door” is opnieuw een fijne beat. Mooie storytelling over een achttienjarige ‘ridder’ die mee doet aan toernooien nadat hij in een kroeg gasten met zwaarden over heldhaftige toernooien hoort praten. Het lijkt een metafoor voor Surya die zijn eerste stappen in het battlecircuit zet. En is dat het niet, dan is het sowieso een mooi verhaal.

“Actie” is opnieuw een track over hoe gelukkig Surya wordt van rappen terwijl het hem geen fortuin oplevert. “Ik leef vandaag van wat mij tevreden maakt en de rest komt op de tweede plaats.” Samplescratches van KRS-One en Big L zijn op zijn plaats hier. Deze track imponeert meer qua beat dan de lyrics.

Op “Instrumezzo” mag Dopaganda laten zien hoe breed zijn productieskills zijn. De featuring van trompettist Wouter Hakhof doet denken aan de podia die Delic vroeger op de Opgezwolle-platen kreeg. Is het toeval dat een instrumentale track een plaats kreeg op dit album? Zeker niet, want een aantal tracks op deze plaat zijn afgemixt door Peter Blom. Inderdaad…Delic.

“In de Coupé” is een verfrissende beat met verschillende sampletjes. Daarin blikt Surya opnieuw terug op vroeger. “Fok het mannetje dat blikkies naar binnen knalt, nu hebben we flessen whisky, single malt. En hoewel ik nu aan het werken ben, zie ik het leven nog steeds als een battle-event. Ik moet winnen. Ook als ik de beste niet ben dan weet ik in elk geval dat ik de beste niet ken.”

Zangeres Kim Erkens klinkt engelachtig op een hoogtepunt op dit album: “Phobos & Deimos”. Wat een beat is dit, zeg! Kim doet denken aan Kate Bush op de track die vernoemt is naar twee manen rondom Mars. De track klinkt alsof je aan het dwalen bent in een ver sterrenstelsel. Waar de tekst over gaat is door de beat en zang van Erkens wat naar de achtergrond gezakt. Ik heb na drie keer luisteren nog steeds geen idee omdat de beat en de zang je aandacht opeist. Al had het hier over appeltaart gegaan… Echt een gruwelijke track in alle facetten.

Op “Hoogtevrees” pakt Surya zijn podium weer. Chille track. Ode aan de liefde en alle problemen die een relatie uiteindelijk doet eindigen. In de symboliek van een vogelvlucht. “Ik wil me laten dragen door de wind ook al eindigen we samen met de snavels in het grind.” Pure poëzie in verhaalvorm. Hier hoor je dat Surya als battlerapper top was, maar que intelligent taalgebruik veel verder is dan rappertjes die spitten over wijven, drank en auto’s.

Veruit de meest herkenbare track is “Beste buurvrouw” waarin ook Dopaganda te horen is. Beide heren hebben een brief door de bus gekregen van hun buurvrouw die klaagt over geluidsoverlast door vrienden over de vloer en hiphopmuziek. De teksten van de voorgelezen brieven zijn hilarisch en sarcastisch van toon. “En uw dochter is pas drie en een half, dus ik denk dat die nog niet zoveel snapt van mijn tracks over tieten en hash. En als ze al bekend is met drugs, pillen en hoeren dan denk ik dat het bést een beetje de schuld is van d’r moeder.”

Ook Dopaganda laat hier van zich horen. Met Amsterdamse tongval blijft hij iets netter in zijn brief aan de buurvrouw, maar toch vertelt hij mevrouw de buurvrouw de waarheid. “Ik snap wel dat u baalt dat dit pand van voor de oorlog is en daarom vrij gehorig is. Maar hoort u is, wanneer u doppen in uw oren stopt, dan hoort u niks! Dus u mag stoppen met uw gemopper als een moralist. Ik bedoel het goed en wil graag verder op een goede voet, dus heb ik oordoppen in de enveloppen toegevoegd.”

Het sluitstuk op het album is “Drijfzand”, de titeltrack. “Ik ging alleen voor goud, het ging in het verleden fout en daarom zijn de liedjes op deze cd zijn een beetje oud. Wat er is veranderd? Dat ik mensen om me heen vertrouw en ik deel het met plezier omdat ik niet meer in mijn eentje bouw.” Een mooi eind van een tijdsdocument waar de open stukjes papier recent zijn beschreven. Het zou mooi zijn om meer van dit koppel te horen. Ook al hebben ze een goede baan hoor je aan alles dat de ultieme wens om écht van de muziek te kunnen leven niet weg is. Dus een oproep aan Surya en Dopaganda: doe het voor de lol, treed een keer op en dan weet ik zeker dat je een aardige zaal volkrijgt! Ik zal er zijn in ieder geval.

Een fysiek exemplaar op CD is tevens te verkrijgen via ENGELLAND.nl.

Geschreven voor Mark van der Wel voor POKOE Hiphop Magazine